gazeta Gazeta
Janowiecka

Janowiec nad Wisłą, nr 87, październik 2018 rok ISSN 1426-6288
Pismo Towarzystwa Przyjaciół Janowca nad Wisłą

 
 
GMINA JANOWIEC
W LATACH 1809 - 1939
(cz. VI)

GMINA OBLASSY W LATACH 1864-1918

W dniu 23 marca 1933 roku uchwalono nową ustawę o samorządzie gminnym, jednolitą dla całego kraju1 (z wyjątkiem autonomicznego Śląska). Według nowej ustawy granice gmin nie zmieniły się, lecz wprowadzono podział gminy na gromady wiejskie. Nowe gromady miały większy obszar niż dawne wsie.

Ustawa znosiła zgromadzenie gminne (ogół uprawnionych mieszkańców gminy) i zwiększyła uprawnienia rady gminy w dziedzinach niegdyś zastrzeżonych dla Zgromadzenia Gminnego. Były to: wybór wójta, zastępcy wójta oraz ustalanie budżetu gminy. Z drugiej strony Rada Gminy przekazała część swoich uprawnień na rzecz nowo utworzonego organu - zarządu gminy.

Ustawa wprowadziła dokładną linię podziału między uprawnieniami władzy uchwałodawczej i wykonawczej. Organem stanowiącym i kontrolnym była rada gminy. Organem wykonawczym i zarządzającym - zarząd gminy.

Rada Gminy. Zatwierdzała budżet gminy. Dokonywała wyboru zarządu gminnego ze swego grona. Ustalała normy i statuty obowiązujące na terenie gminy. Sprawowała kontrolę nad ich wykonaniem. Rada gminy ze swego grona wybierała członków zarządu. Rady gminne w gminach do 5000 mieszkańców liczyły 12 osób, w większych gminach proporcjonalnie więcej. Według nowej ustawy radni gminni nie byli już wybierani przez zgromadzenie gminne, lecz przez kolegium złożone z delegatów rad gromadzkich, radnych, sołtysów i podsołtysów wszystkich gromad gminy. Ustawa podwyższała cenzus wieku przy czynnym prawie wyborczym z 21 do 25 lat, prawie bierne podwyższono z 25 na 30 lat. Kadencja radnych trwała 5 lat.

Gromada. Na czele gromady stała rada gromadzka zwana też zgromadzeniem gromadzkim. Na czele gromady stał sołtys, jego zastępcy oraz radni gromadzcy w liczbie od 12 do 30 w zależności od ilości mieszkańców gromady. Rada gromadzka dokonywała wyboru sołtysa i podsołtysów. Radnych gromadzkich wybierał ogół mieszkańców. Organem wykonawczym gromady był sołtys i jego zastępcy. Rada gromadzka debatowała nad najważniejszymi sprawami danej gromady.

Zarząd gminy. Składał się z wójta, podwójciego i dwóch - trzech ławników. Zarząd przygotowywał projekt budżetu, regulaminów, instrukcji urzędu. Decydował o wykonywaniu wydatków w ramach budżetu. Zarząd gminy, z aparatem wykonawczym (urząd gminy) na czele z sekretarzem, był faktycznym gospodarzem gminy.

Wójt gminy. Stał na czele zarządu gminy, jednocześnie miał pewne prawa jako organ jednoosobowy. Wójt stał na czele administracji gminnej. Był przełożonym wszystkim pracowników gminnych. Miał prawo reprezentowania gminy i podpisywania umów w imieniu gminy. Umowy pociągające za sobą zobowiązania musiały być podpisane przynajmniej przez jednego członka zarządu. Wójt wydawał też decyzje w zastępstwie zarządu, jeżeli wymagała tego sytuacja, lecz na najbliższym posiedzeniu zarządu te decyzje musiały zostać zatwierdzone.

Wójt działając jako organ państwowy wykonywał wszelkie zadania jednoosobowo pod osobistą odpowiedzialnością.

Urząd gminy. Pracowników urzędu powoływał wójt. Najważniejszym urzędnikiem był sekretarz, który musiał mieć odpowiednie kwalifikacje. Kandydat na to stanowisko musiał mieć zgodę starosty. Starosta także zwalniał sekretarza. Sekretarzy i innych urzędników gminy powoływano na 10 lat. Sekretarz urzędowo protokołował posiedzenia Rady Gminy i posiadał głos doradczy na zebraniach Rady Gminy. Sekretarz miał do pomocy dwóch, trzech zastępców - kancelistów i prowadził całą kancelarię gminną. Urzędnikiem gminy był też woźny gminny. Pracownicy urzędu gminy zwyczajowo mieszkali w budynku urzędu.

Nadzór. Bezpośredni nadzór nad działalnością gminy sprawował starosta powiatowy. W razie przekroczenia przez wójta uprawnień służbowych starosta miał prawo zwolnić wójta ze stanowiska. Nad działalnością gospodarczą i finansową gminy czuwała komisja rewizyjna wybierana przez radę gminy. W skład komisji rewizyjnej nie mogli być wybierani członkowie zarządu, nie mogli brać udział także w wyborze komisji.

W marcu 1934 roku przeprowadzono wybory władz gminy Oblassy według nowej ustawy o samorządzie gminnym. W nowej kadencji na stanowisku wójta wybrano Stanisława Janiszewskiego, we wszelkich pracach wspierał go zastępca (podwójci) - Jan Gaśkowski. Dodatkowo w skład Zarządu Gminy Oblassy wchodzili: Edmund Budniakiewicz i Franciszek Abramczyk. Stanowisko sekretarza gminy - już przed wyborami przeprowadzonymi w 1934 roku - sprawował Julian Bolesławski. Poniższa tabela przedstawia pełny skład Rady Gminy Oblassy w latach 1934-1938:

dane członków Rady Gminy Oblassy
dane członków Rady Gminy Oblassy cd.

--------------------------------
1. Dziennik Ustaw nr 35, z dnia 13 maja 1933 roku, poz. 294.
2. Ibidem, sygn. 3953, UWK I. Wykazy członków organów ustrojowych..., k. 85-87.

Autor: Leszek Zugaj

Powrót

Powrót
strona główna TPJ
napisz!